Op 15 september 2015 viel op de website van de NOS onder andere het volgende te lezen: “De Verenigde Naties zijn diep teleurgesteld over het mislukte overleg van Europese ministers over de herverdeling van 120.000 vluchtelingen. Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR is er snel een besluit nodig en moet de EU in actie komen.”[1] Een merkwaardige oproep van een organisatie wiens primaire bestaansreden is het redden van mensen van de gesel van oorlog. Hebben de VN met deze oproep niet hun faillissement aangevraagd? Bestaansreden van de Verenigde NatiesIn het op 26 juni 1945 vastgestelde Handvest van de Verenigde Naties is onmiskenbaar de reden verwoord waarom tot oprichting van de VN is besloten, te weten: “to save succeeding generations from the scourge of war, which twice in our lifetime has brought untold sorrow to mankind”. Binnen de VN werd daartoe een Veiligheidsraad in het leven geroepen. Dit uit vijftien leden bestaande orgaan zou gaan besluiten over wanneer, buiten gevallen van zelfverdediging, de inzet van militaire middelen geoorloofd was. De vijf overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog kregen een permanente zetel in de Veiligheidsraad en tevens een vetorecht; zelfstandig konden zij elk besluit van de Veiligheidsraad blokkeren. Onder andere dit systeem moest voorkomen dat “de grote jongens” niet mee zouden blijven doen en dat de VN niet op een mislukking zouden uitlopen, zoals gebeurde met de na de Eerste Wereldoorlog opgerichte Volkerenbond waarvan de Verenigde Staten geen lid waren. Humanitaire interventieIn het zeventigjarig bestaan van de VN zijn er vele voorbeelden te noemen van een minder nobel gebruik van het vetorecht. Gevallen waarin een permanent lid militair optreden tegen een bondgenoot wist te verhinderen, met als gevolg dat aan soms grove mensenrechtenschendingen geen eind kon worden gemaakt. Zo’n geval deed zich begin 1999 voor, toen Rusland militair ingrijpen in de toen nog Servische provincie Kosovo blokkeerde. De NAVO, vastberaden dat de toen recente gebeurtenissen in Srebrenica niet voor herhaling vatbaar waren, besloot het “njet” te passeren en zonder machtiging van de Veiligheidsraad luchtaanvallen op Servië uit te voeren. Hoe begrijpelijk ook, het legde een bom onder het internationaal geweldsmonopolie van de Veiligheidsraad. Die bom werd nog geen half jaar later ontmanteld, toen de Veiligheidsraad zich alsnog schaarde achter een VN-missie in Kosovo die de opmaat zou worden naar een onafhankelijk Kosovo. Begin dit jaar pleitte minister Koenders (Buitenlandse Zaken) er voor dat de permanente leden van de Veiligheidsraad zouden moeten afzien van het gebruik van hun vetorecht als er sprake is van “massale wreedheden”. Dit naar aanleiding van het onvermogen van de Veiligheidsraad om tot militair ingrijpen in Oekraïne en Syrië te komen. Betekenisvolle navolging heeft dit idee niet gehad. Zwarte pietenHet onvermogen van de VN om betekenisvol te interveniëren in Syrië, hetgeen mede tot de succesvolle opmars van IS heeft geleid, begint door de als gevolg daarvan ontstane massale vluchtelingenstroom beschamende vormen aan te nemen. In plaats van kiezen van een bij dat falen behorende bescheiden toon en opstelling, halen de VN hard uit naar de Europese Unie die wel tot resultaten komt. Toegegeven, ook die resultaten kunnen beter, maar de VN zijn momenteel niet in een positie om daarover te oordelen. Enkele weken geleden bracht het Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR) van de VN een rapport uit waarin Nederland gemaand werd verschijningen van Zwarte Piet uit te bannen “which reflect negative stereotypes and are experienced by many people of African descent as a vestige of slaver”.[1] Merkwaardig, aangezien Zwarte Piet een op onze Germaanse geschiedenis terug te voeren verschijning van de dood is. Maar nog los van dit historisch dubieuze oordeel van het OHCHR is het toch buitengewoon zorgelijk dat de VN zich liever lijkt bezig te houden met “zwarte pieten” dan datgene waar te maken waarvoor men zeventig jaar geleden werd opgericht: “to save succeeding generations from the scourge of war”.Met die constatering lijkt een bevestigend antwoord op de vraag, of de Verenigde Naties hun faillissement hebben aangevraagd, voor de hand te liggen. De vraag is nu nog wie het verzoek zal inwilligen. Jos Vink is jurist, onder andere gespecialiseerd in het humanitair oorlogsrecht, en raadslid voor het CDA.Tags:KosovoVNZwarte PietNavoVluchtelingencrisisPlease reload